Güneş Sistemi ve Gezegenler

Güneş’in ve onun etrafında belirli yörüngelerde hareket eden gezegenlerin, uyduların, kuyruklu yıldızların bulunduğu gök cisimleri topluluğudur. Güneş sistemindeki ısı ve ışık kaynağı Güneş’tir.

Güneş Sistemi ve Gezegenler

GALAKSİ (GÖK ADA)

  • Yıldızlar, bulutsular, gezegenler ve uydulardan oluşan uzay adalarına galaksi  (gök ada) denir.
  • Galaksiler sarmal, eliptik ve düzensiz şekillerde olabilir.
  • Samanyolu galaksisi sarmal şekildedir.
  • Güneş sistemi Samanyolu galaksisinin Avcı (Orion) kolu üzerinde bulunur.
  • Samanyolu galaksisi kendi ekseni etrafında dönüşünü 230 milyon yılda tamamlar.
  • Andromeda ve Sambrero diğer galaksilere örnek verilebilir.

GÜNEŞ

  • Dünya’ya en yakın yıldız Güneş’tir.
  • Güneş yaklaşık olarak küre biçimindedir.
  • Güneş ısı ve ışık kaynağımızdır.
  • Yaşamın temel enerji kaynağı Güneş’tir.
  • Samanyolu galaksisi içinde bulunan yaklaşık 200 milyar yıldızdan bir tanesidir.
  • Güneş ile Dünya arasındaki mesafe 149,6 milyon km’dir (yaklaşık olarak 150 milyon km = 1 AB ).
  • Güneş ışığı Dünya’ya 8 dakikada ulaşır.
  • Güneş, Dünya’mızdan çok uzakta olduğu için küçük görünür.
  • Güneş’in çapı, Dünya’nın çapının 109 katıdır. Güneş’in hacmi Dünya’nın hacminin 1.300.000 katıdır.
  • Güneş orta büyüklükte bir yıldızdır.
  • Yıldızlar cayır cayır yanan dev gaz toplarıdır. En küçüğü Güneş’imizin onda biri büyüklüğünde olabilir. En büyüğü Güneş’ten 100 kat büyük olabilir. Gece gökyüzüne baktığımızda binlerce yıldız görürüz. Ama bunlar Evren’deki toplam yıldız sayısının yalnızca çok küçük bir bölümüdür.
  • Teleskop kullanmadan görebildiğimiz yıldızların hepsi Samanyolu’nun (bizim de içinde olduğumuz galaksi) içindedir.

GEZEGENLER

Bir yıldızın etrafında belirli bir yörüngede dolanan büyük gök cisimlerine gezegen denir.

Gezegenler ısı ve ışık kaynağı değildirler, yıldızlardan aldıkları ışığı yansıtarak görülebilir.

Gezegenlerin Özellikleri

  • Güneş sisteminde sekiz gezegen vardır.
  • Venüs ve Uranüs kendi ekseni etrafında doğudan batıya (saat yönünde), diğer gezegenler ise batıdan doğuya (saat yönünün tersi) döner.
  • Gezegenler Güneş etrafında dolandıkları gibi, kendi eksenleri etrafında da dönerler.
  • Güneş kütle çekim kuvvetiyle bütün gezegenleri kendine doğru çeker. Bu çekim kuvvetinden dolayı gezegenler Güneş’in çevresinde belirli bir yörüngede hareket ederler.
  • Gezegenler Güneş’e farklı uzaklıktadır, yörüngeleri elips şeklindedir.
  • Gezegenlerin Güneş etrafındaki dönüş hızları farklıdır.
  • Güneşe yakın olan gezegenlerin dönüş hızı büyük, uzak olanların dönüş hızları küçüktür.
  • Güneşe en yakın gezegen Merkür , en uzak gezegen Neptün‘dür .
  • Gezegenler hem kendi ekseni etrafında hem de Güneş etrafında dönerlerken Samanyolu galaksisinin etrafında da dönmüş olurlar .

Gezegenlerin Güneş’e Olan Uzaklıkları

Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün’dür. (Plüton cüce gezegen sınıfındadır)

Meraklı Vedat Dünkü Maçta Jaleye Sordu Umut Nasıldı)
http://fensitem.com/wp-content/uploads/2019/07/gezegen13.png

Gezegenlerin Büyükten Küçüğe Sıralaması

Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün, Dünya, Venüs, Mars, Merkür

http://fensitem.com/wp-content/uploads/2019/07/gezegen14.png

  • Gezegenlerin etrafında onlarla birlikte dönen gök cisimlerine uydu adı verilir.
  •  Merkür ve Venüs’ün uydusu yoktur.

http://fensitem.com/wp-content/uploads/2019/07/gezegen15.png

GÜNEŞ SİSTEMİNDEKİ GEZEGENLER

MERKÜR

  • Güneş’e en yakın gezegendir.
  • Güneş sisteminin en küçük gezegenidir.
  • Uydusu ve halkası yoktur.
  • Atmosferi yoktur.

VENÜS

  • Venüs’ün dönüş yönü diğer gezegenlerden farklı olarak doğudan batıya doğrudur.
  • Atmosferindeki yoğun karbondioksit nedeniyle sera etkisi oluşur ve bu yüzden  çok sıcak bir gezegendir.(400 °C)
  • Uydusu ve halkası yoktur.
  • Kalın bir atmosfer tabakası vardır.
  • Dünya’nın ikizi olarak bilinir. (Yaklaşık Dünya ile aynı büyüklüktedir.)
  • Güneş ve Ay’dan sonra gökyüzünde gözlemlenebilen en parlak gök cismi Venüs’tür. Gece ilk parlayan sabah son sönen Venüs , yıldız gibi algılandığından halk arasında çoban yıldızı olarak da bilinir.

DÜNYA

  • Üzerinde yaşam olduğu bilinen tek gezegendir.
  • Tek doğal uydusu Ay’dır.
  • Halkası yoktur.
  • Mavi gezegen olarak bilinir.
  • Yüzeyinin 3/4’ü sudur.
  • Atmosfer tabakası vardır.

MARS (Merih)

  • İki doğal uydusu vardır.
  • Halkası yoktur.
  • Mars’ın yüzeyi kırmızımsı bir görünüşe sahiptir. Bu nedenle “Kızıl Gezegen” olarak da bilinir.
  • Gezegenin çevresinde Dünya’dan daha seyrek bir atmosfer vardır.
  • Mars Dünya’dan çıplak gözle görülebilmektedir.
  • Mars’ta yaşam olup olmadığı hala araştırılıyor.

JÜPİTER

  • Güneş sisteminin en büyük gezegenidir.
  • Bugüne kadar 67 doğal uydusu keşfedilmiştir.
  • Jüpiter’in en büyük dört uydusunu , kendi yaptığı teleskopla 1610 yılında ilk gözlemleyen , Galileo Galilei olmuştur.
  • Jüpiter çıplak gözle gözlenebilmektedir.

SATÜRN

  • Bugüne kadar keşfedilen 62 doğal uydusu vardır.
  • Etrafında halkası vardır.
  • Jüpiter’den sonra ikinci büyük gezegendir.
  • Kalın ve karmaşık bir atmosfer tabakası vardır.
  • En büyük uydusu Titan’dır.

URANÜS

  • 27 uydusu vardır.
  • Çevresinde ince bir halkası vardır.
  • Zehirli gazlardan oluşan atmosferi vardır.
  • Güneş Sisteminin 3. büyük gezegenidir.
  • Dönüş şekli yuvarlanan varil gibidir.
  • Yüzeyi çok soğuktur.
  • 1781’de William Herschel’in gerçekleştirdiği bir dizi gözlem sonucunda gezegen olduğu anlaşılmıştır.

NEPTÜN

  • Bilinen 13 uydusu vardır.
  • Atmosfer tabakası vardır.
  • Güneş sisteminin en uzak ve en soğuk gezegenidir.
  • Çok uzakta bulunduğu için Dünya’dan çıplak gözle görülmez.
  • Uranüs’ün ikizi olarak bilinir.
  • Teleskopla bakıldığında küçük, yeşilimsi, yuvarlak bir cisim olarak görünür.

Güneş Sisteminde Bulunan Bazı Gök Cisimlerinin Adlandırılması

Asteroit nedir?

  • Asteroit, Güneş etrafında dönen, gezegenden daha küçük boyutlarda irili ufaklı kayalık yapılardır. Mars ve Jüpiter yörüngelerinin arasında kalan bölgede yoğun miktarda bulunurlar. Bu bölgeye asteroit kuşağı adı verilir.

Meteor nedir?

  • Meteor, asteroitlerin Dünya atmosferine girmiş olanlarına denir. Atmosfere giren meteorların çoğu sürtünmeden kaynaklanan aşırı ısınmadan dolayı yanar, parçalanır ve yok olur.

Yıldız kayması nedir?

  • Meteorlar Dünya atmosferine girdiklerinde bir ışık çizgisi bırakır ve kaybolurlar. Bu duruma halk arasında yıldız kayması denir.

Göktaşı nedir?

  • Meteorların atmosferden geçip yok olmadan yeryüzüne ulaşabilenlerine gök taşı denir. Göktaşları büyüklüğüne göre yerde metrelerce çukur açabilir. Bu çukurlara göktaşı çukuru denir.